आजच्या डिजिटल युगात, सोशल मीडिया हे जीवनाच्या अनेक अंगांचा एक अविभाज्य भाग बनले आहे. फेसबुक, इंस्टाग्राम, ट्विटर, स्नॅपचॅट, आणि टिकटॉक सारख्या प्लॅटफॉर्म्सचा वापर मुलांमध्ये वाढत आहे. या तंत्रज्ञानाने मुलांच्या संवादशास्त्र, मनोरंजन, आणि माहितीच्या मिळवण्याच्या पद्धतीत क्रांतिकारी बदल घडवले आहेत. परंतु, यासोबतच सोशल मीडिया वापराचे काही आव्हाने आणि धोकेही आहेत. चला तर, सोशल मीडिया आणि मुलांच्या संबंधांवर सखोल चर्चा करूया.
सोशल मीडियाचे फायदे
1. सामाजिक कनेक्शन:
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स मुलांना त्यांच्या मित्रांशी, कुटुंबातील सदस्यांशी, आणि इतरांशी संपर्क साधण्यास मदत करतात. त्यामुळे मुलांना संवाद साधता येतो आणि सामाजिक नेटवर्क तयार होतो.
2. संसाधनांची उपलब्धता:
सोशल मीडिया वापरून मुलांना विविध शैक्षणिक संसाधने, माहिती, आणि शैक्षणिक सामग्री सहजपणे मिळू शकते. अभ्यासाच्या संदर्भात उपयोगी असलेल्या ग्रुप्स, पेजेस, आणि चॅनेल्स उपलब्ध आहेत.
3. सर्जनशीलता आणि अभिव्यक्ती:
सोशल मीडिया मुलांना त्यांच्या सर्जनशीलतेला व्यक्त करण्याचे एक मंच प्रदान करते. चित्रकला, लेखन, संगीत, आणि इतर कलात्मक गतिविधी ऑनलाइन सामायिक केल्या जाऊ शकतात.
4. समाज सेवा आणि सक्रियता:
सोशल मीडिया वापरून मुलांना समाजातील समस्यांवर जागरूकता वाढवता येते आणि समाजसेवा करण्यासाठी प्रेरित केले जाऊ शकते. विविध सामाजिक चळवळी आणि मोहीमांमध्ये सहभाग घेणे सोपे होते.
सोशल मीडियाचे धोके आणि आव्हाने
1. ताण आणि मानसिक आरोग्य:
सोशल मीडिया वापरामुळे मुलांमध्ये ताण, चिंता, आणि कमी आत्मसन्मान होण्याची शक्यता असते. सोशल मीडिया प्लेटफॉर्म्सवर केल्या जाणाऱ्या तुलना, आलोचना, आणि ऑनलाइन ट्रोलिंगमुळे मानसिक आरोग्यावर प्रतिकूल प्रभाव पडू शकतो.
2. गोपनीयता आणि सुरक्षा:
सोशल मीडिया वापरताना गोपनीयतेचा प्रश्न महत्त्वाचा आहे. व्यक्तिमत्त्वाची माहिती, फोटो, आणि इतर डेटा ऑनलाइन सार्वजनिक होणे किंवा चुकीच्या व्यक्तींना पोहोचणे हे सुरक्षा धोक्यांना निमंत्रण देऊ शकते.
3. डिजिटल अॅडिक्शन:
सोशल मीडिया वापरामुळे मुलांमध्ये डिजिटल अॅडिक्शनचा धोका वाढतो. या अॅडिक्शनमुळे त्यांचे अभ्यास, शारीरिक क्रियाकलाप, आणि सामाजिक संबंध प्रभावित होऊ शकतात.
4. नुकसानकारक सामग्री:
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर अनेकदा अश्लील, हिंसात्मक, किंवा अपमानजनक सामग्री उपलब्ध असू शकते. मुलांना अशा सामग्रीपासून वाचवणे आणि त्याचा परिणाम समजून घेणे आवश्यक आहे.
मुलांना सोशल मीडिया वापरण्याचे मार्गदर्शन
1. वेळेची मर्यादा ठरवा:
सोशल मीडिया वापरासाठी ठराविक वेळ ठरवणे आणि त्याचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे. स्क्रीन वेळेवर नियंत्रण ठेवणे मुलांच्या आरोग्यासाठी आणि शालेय कामासाठी फायदेशीर ठरते.
2. गोपनीयता सेटिंग्ज:
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सच्या गोपनीयता सेटिंग्ज समजून घेणे आणि त्यांचे योग्य व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे. मुलांना त्यांचे खाते सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि अनवशिष्ट व्यक्तींपासून माहिती सुरक्षित ठेवण्यासाठी मदत करणे.
3. संवाद साधा:
मुलांशी सोशल मीडिया वापराच्या प्रभावीपणावर खुला संवाद साधा. त्यांच्या अनुभव, चिंतांना ऐका आणि त्यांना सुरक्षित आणि सकारात्मक सोशल मीडिया वापराच्या सवयी शिकवा.
4. सकारात्मक उदाहरण:
आपण सामाजिक मीडिया वापरण्याच्या सवयीच्या आदर्श उदाहरणाचा प्रदर्शन करा. कसे सुरक्षितपणे आणि सुसंगतपणे सोशल मीडिया वापरावे हे मुलांना दाखवा.
5. शिक्षण आणि माहिती:
मुलांना सोशल मीडिया वापराच्या संभाव्य धोके आणि सुरक्षिततेच्या उपायांची माहिती द्या. त्यांना धोरणात्मक आणि विवेकी वापराचे महत्व सांगून ते त्यांच्या निर्णयांमध्ये अधिक सजग बनवू शकता.
सोशल मीडिया हा आजच्या युगाचा एक अत्यंत प्रभावशाली भाग आहे. मुलांचा जीवनात याचा प्रभाव अनन्यसाधारण आहे, आणि त्याचा उपयोग सकारात्मक तसेच नकारात्मक दृष्टीने होऊ शकतो. सोशल मीडिया वापराच्या फायदे आणि धोके समजून घेणे, योग्य मार्गदर्शन आणि सुरक्षिततेच्या सवयी शिकवणे हे महत्त्वाचे आहे.
मुलांना सोशल मीडिया वापरताना योग्य समज, संवेदनशीलता, आणि नियंत्रण राखणे आवश्यक आहे. त्यांच्या मानसिक आणि भावनिक स्वास्थ्याची काळजी घेणे आणि त्यांच्या डिजिटल साक्षरतेला प्रोत्साहित करणे हे सर्वात महत्वाचे आहे. ह्या पद्धतीने, सोशल मीडिया मुलांच्या जीवनात एक सकारात्मक आणि समृद्ध अनुभव देण्यास सक्षम ठरू शकतो.
किशोरवयीन मुलांबरोबर मैत्री म्हणजे फक्त त्यांच्या मित्रांचा कुटुंबातील सदस्य असणे किंवा त्यांच्या जीवनातील सहभागी होणे नाही. हे एक धाडसी आणि संवेदनशील कार्य आहे ज्यामध्ये संवाद, समज, आणि विश्वास यावर आधारित असलेल्या संबंधांची आवश्यकता आहे. किशोरवयीन मुलांबरोबर मैत्री करण्याचे विविध अंगे आहेत ज्यावर यथार्थपणे विचार करणे आवश्यक आहे. या लेखात, किशोरवयीन मुलांबरोबर मैत्रीच्या महत्वाच्या आयामांची तपशीलवार चर्चा केली जाईल.
किशोरवयीन मुलांचे मानसिक व सामाजिक विकास
1. मानसिक विकास:
किशोरवयीन वय म्हणजे मनाच्या विकासाची एक महत्त्वाची अवस्था आहे. या वयात मुलांचे मानसिक आणि भावनिक विचार विकसनशील असतात. त्यांच्या विचार प्रक्रियेतील बदल, आत्मपरीक्षण, आणि सामाजिक अपेक्षांची समज ही या वयाच्या वैशिष्ट्यांमध्ये समाविष्ट आहे. या बदलांमुळे किशोरवयीन मुलांची वर्तनशास्त्रीय शैली बदलते आणि ते स्वतःसंबंधी अधिक जागरूक होतात.
2. सामाजिक विकास:
किशोरवयीन मुलांचे सामाजिक वर्तन बदलते. त्यांना मित्रांसोबत वेळ घालवणे, सामाजिक कनेक्शन्स वाढवणे, आणि समाजातील बदलांची समज होणे आवश्यक आहे. त्यांना स्वतंत्रता आणि व्यक्तिगत स्थळाची गरज असते. या वयात, त्यांची मित्रमंडळी आणि समाजातील स्थान यांमुळे त्यांचा आत्मसन्मान आणि सामाजिक क्षमता प्रभावित होतात.
किशोरवयीन मुलांबरोबर मैत्रीचे महत्व
1. समजून घेणे आणि आदर:
किशोरवयीन मुलांबरोबर मैत्री करताना, त्यांच्याशी समजून घेणे आणि आदर दाखवणे अत्यंत महत्वाचे आहे. त्यांना त्यांच्या भावनांचे, विचारांचे, आणि समस्यांचे मान्यता देणे आवश्यक आहे. त्यांच्या मनाच्या स्तरावर संवाद साधणे हे त्यांच्या स्वातंत्र्याची आणि आत्मसन्मानाची पूर्तता करते.
2. संवेदनशीलतेचा विकास:
मैत्रीच्या माध्यमातून किशोरवयीन मुलांना संवेदनशीलतेचा विकास होतो. त्यांच्या मित्रांमध्ये असलेले आदर, समजून घेणे, आणि सहयोग यामुळे त्यांना सामाजिक कौशल्ये विकसित करण्यास मदत होते. हे त्यांच्या भावनात्मक समजुतीसाठी महत्वाचे आहे.
3. संकट व्यवस्थापन:
किशोरवयीन मुलांच्या जीवनात अनेक संकटे आणि समस्यांचे सामोरे जावे लागते. मैत्रीच्या माध्यमातून, त्यांना योग्य मार्गदर्शन आणि समर्थन मिळते. मित्रांचे सहयोग त्यांना विविध समस्यांवर विचार करण्याची क्षमता देते आणि संकटांच्या व्यवस्थापनासाठी आवश्यक असलेले कौशल्ये शिकवते.
किशोरवयीन मुलांशी मैत्री ठेवण्यासाठी उपाय
1. खुला संवाद:
किशोरवयीन मुलांशी संवाद साधताना, त्यांना आपले विचार आणि भावना मोकळेपणाने व्यक्त करण्याची संधी द्या. त्यांचे विचार ऐकणे आणि त्यांना उत्तर देणे हे एक महत्त्वाचे तत्व आहे. खुल्या संवादामुळे आपल्यात विश्वास निर्माण होतो.
2. समजून घेणारा दृष्टिकोन:
किशोरवयीन मुलांच्या समस्यांमध्ये लक्ष देणे आणि त्यांच्या दृष्टिकोनाचा आदर करणे हे आवश्यक आहे. त्यांचे विचार, भावना, आणि समस्या या सर्वांची समज करून घेणे हे एक आधारभूत घटक आहे. हे त्यांच्या भावनिक स्थैर्याला मदत करते.
3. आत्मनिर्भरतेला प्रोत्साहन:
त्यांना आत्मनिर्भर होण्यासाठी प्रोत्साहित करा. त्यांच्या निर्णयांवर विश्वास ठेवा आणि त्यांच्या धाडसाचे कौतुक करा. आत्मनिर्भरतेला प्रोत्साहन देणे हे त्यांना स्वतःच्या क्षमतेचा आत्मसन्मान वाढवते.
4. सकारात्मक वर्तणूक:
सकारात्मक वर्तणूक आणि आदर्श साधणे हे किशोरवयीन मुलांशी मैत्री ठेवण्याचे एक प्रभावी मार्ग आहे. आपल्याकडून चांगले उदाहरण सेट करणे आणि सकारात्मक विचार व्यक्त करणे हे मुलांना प्रेरित करते.
5. स्वतंत्रता आणि मार्गदर्शन:
त्यांना स्वतंत्रतेचा अनुभव द्या, पण त्याचबरोबर आवश्यक त्या मार्गदर्शनासाठी उपलब्ध रहा. स्वतंत्रता आणि मार्गदर्शन यांचे संतुलन साधणे हे महत्त्वाचे आहे. स्वतंत्रतेसह योग्य मार्गदर्शन मुलांना त्यांच्या निर्णयांवर विचार करण्यास सक्षम बनवते.
किशोरवयीन मुलांशी मैत्रीची आव्हाने
1. संघर्ष आणि विवाद:
किशोरवयीन मुलांशी मैत्री करताना, अनेकदा संघर्ष आणि विवाद निर्माण होऊ शकतात. हे वर्तनातील बदल, भावनात्मक ताण, आणि सामाजिक दबावांमुळे होऊ शकते. या परिस्थितींमध्ये शांतपणे संवाद साधणे आणि समस्या सोडवणे आवश्यक आहे.
2. भावनिक अस्थिरता:
किशोरवयीन मुलांची भावनिक अस्थिरता एक सामान्य समस्या आहे. त्यांच्या मानसिक स्थितीला समजून घेणे आणि त्यांना समर्थन देणे हे एक महत्त्वाचे आव्हान आहे. या भावनिक अस्थिरतेला सामोरे जाताना सहानुभूती आणि समज दाखवणे आवश्यक आहे.
3. परिवारातील तणाव:
किशोरवयीन मुलांशी मैत्री करताना कधी कधी कुटुंबातील तणाव किंवा संघर्ष देखील समस्या निर्माण करतात. या तणावांचे व्यवस्थापन करणे आणि कुटुंबातील संबंध सुधारण्याचा प्रयत्न करणे महत्त्वाचे आहे.
किशोरवयीन मुलांशी मैत्री हे एक पिढीगत कार्य आहे, ज्यात समज, आदर, आणि संवाद यांचा समावेश आहे. किशोरवयीन मुलांचे मानसिक आणि सामाजिक विकास समजून घेणे, सकारात्मक वर्तणूक दाखवणे, आणि त्यांना आत्मनिर्भरतेची प्रोत्साहन देणे हे मैत्रीच्या आधारभूत घटक आहेत. या सर्व घटकांच्या सहाय्याने, किशोरवयीन मुलांशी एक मजबूत आणि अर्थपूर्ण संबंध निर्माण केला जाऊ शकतो.
मैत्रीच्या या संबंधांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि त्यांना योग्य मार्गदर्शन देण्यासाठी सतत प्रयत्नशील राहणे आवश्यक आहे. त्यामुळे, किशोरवयीन मुलांशी मैत्री एक सतत विकसित होणारी आणि समर्थ असलेली प्रक्रिया आहे, जी त्यांच्या जीवनातील विविध समस्यांना तोंड देण्यात आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाच्या विकासात मदत करते.
सुसंवाद साधा: मुलांशी शांतपणे संवाद साधा. त्यांचे विचार आणि भावना समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. कधीकधी हट्टीपणाचे कारण त्यांच्या असंतोषात किंवा चिंता मध्ये असू शकते.
उदाहरण देणे: स्वतः चांगले उदाहरण सेट करा. तुम्ही कसे वागता हे मुलांना प्रभावित करेल, त्यामुळे योग्य वागणूक दाखवण्याचा प्रयत्न करा.
सुसंगत नियम ठरवा: घरातील नियम स्पष्ट आणि सुसंगत असावे लागतात. नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी कठोरपणा आणि लवचिकता यांचा समतोल राखणे आवश्यक आहे.
प्रोत्साहन द्या: योग्य वर्तनासाठी प्रोत्साहन द्या. चांगल्या वर्तनाचे कौतुक करा आणि त्यांना सकारात्मक सवयी वाढवण्यास प्रोत्साहित करा.
शांतपणे आणि स्थिरपणे प्रतिक्रिया द्या: मुलांच्या हट्टीपणावर शांत आणि स्थिरपणे प्रतिक्रिया देणे महत्त्वाचे आहे. संताप किंवा गडबड सहसा परिस्थितीला अजूनच वाईट करते.
समाधानकारक संवाद: समस्यांचे समाधान करण्यासाठी एकत्र काम करा. त्यांना त्यांच्या मुद्द्यांवर काम करण्यासाठी प्रेरित करा.
अवकाश द्या: कधी कधी मुलांना काही वेळ स्वतंत्रपणे विचार करण्याची आवश्यकता असू शकते. त्यांना थोडा अवकाश देऊन त्यांचे विचार आणि भावना तपासण्याची संधी द्या.
तथ्ये स्पष्ट करा: निर्णय आणि नियम स्पष्टपणे समजावून सांगा. अशाप्रकारे, मुलांना कशाची आवश्यकता आहे हे समजून घेण्यास मदत होईल.
मुलांशी चांगले संबंध ठेवणे आणि त्यांना योग्य मार्गदर्शन देणे हे एक सतत प्रक्रिया आहे, त्यामुळे धैर्य आणि सहनशीलता महत्त्वाची आहे.
गिव्ह मी सम टाईम! गिव्ह मी माय स्पेस! आय एम बोअर्ड! आय एम हंगरी!
असे वाक्प्रचार तीन-चार वर्षाच्या मुलांच्या तोंडून ऐकले तर आपल्याला आश्चर्याचे धक्केच बसतात.
कशी येतात अशी वाक्यं त्यांच्या तोंडून?
शिकवतात त्यांना शाळेत किंडर गार्टनच्या वयापासूनच! त्यांच्या भावना ओळखायला आणि त्यांना “नाव” द्यायला.जे शिक्षण आपण मोठ्या मंडळींनी कधी घेतलंच नाही आणि मनातही आलं नाही! आजही आपल्याला आपल्या भावना ओळखायला त्रास होतो.
आपल्या मनानी नकळत केलेलं रिजेक्शन आपल्या लक्षात येत नाही. त्यामुळं आपण त्यावर विशेष काही काम करत नाही, ते कमी करण्याचा प्रयत्न करत नाही आणि मग नकळत त्याचे परिणाम अटळपणे समोर येतात.
*”नेम देम टू टेम देम!”* आधी भावना ओळखा त्यांना त्यांचं नाव द्या म्हणजे त्यांची तीव्रता कमी होईल.
भावनांच्या शिक्षणामध्ये हा वाक्प्रचार खूप महत्त्वाचाआहे.आजकाल भावनांच्या शिक्षणाची गरज सर्वांनाच पटू लागली आहे म्हणून त्याचं शिक्षण खूप लहान वयापासून होताना दिसत आहे. परदेशातल्या शाळांमधल्या काही वैशिष्ट्यांपैकी हे एक.
मागच्या दोन पिढ्यांपर्यंत मूल जगणं हीच खूप मोठी गोष्ट होती. दहा दहा मुलं झाली आणि सगळी गेली असं सुद्धा त्या पिढीनं ऐकलं पाहिलं आहे. सगळी मुलं हाती लागणं म्हणजे ती सगळी हयात असणं (त्यात एक तरी मुलगा असणं)आणि सासू-सासरे ही हयात असणं ही खूप मोठी गोष्ट धरली गेली होती. अशा स्त्रीला *”अचळागौर”* असं नावही समाजात रूढ होतं. असा तो काळ होता.
तिथून आपण आता प्रत्येक मूल नुसतं जगलंच पाहिजे इतकंच नाही तर ते सुदृढ पाहिजे,त्याच्यात काही ना काही चमक पाहिजे, त्यानी कुठं ना कुठं आपला ठसा उमटवला पाहिजे इथपर्यंत येऊन पोहोचलो आहोत. या प्रवासात आपण अन्न वस्त्र निवारा अशा जगण्याच्या मूलभूत जगण्याच्या गरजा केव्हाच पार केल्या. त्यानंतर आपल्याला मुलांना शिक्षण देता आलं,त्यांना वैद्यकीय मदत पुरवता आली आणि त्यांना रोग प्रतिबंधक लसी टोचून त्यांच्या जिवाची हमी देता आली.
हे ही कमी की काय म्हणून करमणूक, कला कौशल्य, खेळ इत्यादी गोष्टींमध्ये पण त्यांना शिरकाव करू दिला.
आता तर प्रत्येक मुलाला हे सगळं तर आलंच पाहिजे, मिळायलाच पाहिजे, शिवाय आनंद समाधान सुख सातत्यानं कसं मिळत राहील याकडे आपली मागणी जोर धरू लागली आहे. हे करत असताना माणसाच्या मुलांमध्ये थोडीही कमतरता असून चालणार नाही असा आपला समाज घडू लागला आहे. त्यामुळं प्रत्येक मूल हे विसा पैकी वीस तर कधी विसा पैकी २१ सुद्धा मिळवणारं हवंस झालं आहे. *दिल है कि मानता नहींै आणि ये दिल मांगे मोअर* अशी पालकांची अवस्था झाली आहे. इथं उन्नीस बीस एवढा फरक सुद्धा आता चालत नाही! इतकंच काय साडे उन्नीस-बीस पण नकोच. सगळं बीस बीसच पाहिजे!
मात्र यामध्ये आपणपण समाजाचा घटक म्हणून सहभागी आहोत याचं भान सुटत चाललेलं आहे.
चुकून कधी आपलं मूल बीस बीस मिळवणाऱं नसलं तर आपल्या मुलाला त्याच्या अंगभूत गुणदोषांसह समाजानं आपलंसं करावं असं वाटत असतांनाच आपणही इतर कुणाच्या मुलाला त्यांच्या गुणदोषांसह आपलंस करायला हवं याचं भान मात्र फारसं रुजलेलं दिसत नाही. यासाठी भावनांचा विकास होणं गरजेचं आहे.
मनुष्य हा भावनाप्रधान जगण्याला प्राधान्य देतो. त्याला त्याच्या जगण्याला भावनांचा ओलावा हवा हवासा वाटतो.पण मग तो स्वतः पुरेसा ठेवून कसं चालेल? सर्वांना सर्वांच्या भावनांचं भान येणं गरजेचं आहे. नव्या युगाचा तो आवश्यक भाग झालेला आहे. मुलांना शालेय शिक्षणाबरोबर हे सगळं शिकवायला सुरुवात झालेली आहे.आपण पालकच अजून त्यात मागे पडतोय असं दिसतं.
मिशिगनमध्ये नातीच्या शाळेमध्ये एका प्रसंगात हे प्रकर्षानं लक्षात आलं आणि म्हणून ते तुमच्या बरोबर शेअर करावसं वाटलं. एकदा रमाच्या शाळेत एक म्युझिकल कॉन्सर्ट होता. इथं मुलं आपल्या गाण्याच्या शिक्षकांबरोबर एकत्र गाणार होती. प्रसंग छोटासाच, काही मिनिटांचाच पण हे बघायला पालकांना आमंत्रण होतं. पालकांमध्ये आजी-आजोबांना पण तितक्याच आपुलकीनं बोलवतात आणि आजी आजोबा तर अशा प्रसंगांना जायला उत्सुक असतातच. मीही गेले होते .
फोटोत दाखवल्याप्रमाणे उजव्या कोपऱ्यातली एक मुलगी हाताची घडी घालून कानावरून ऐकण्याचे मफलर्स लावून फुरंगटून उभी होती. सगळ्या ग्रुपमध्ये ती वेगळी लक्षात येत होती. सुरुवातीला मला वाटलं तिचे आई-बाबा दिसत नसतील किंवा सोडून काही आवश्यक कारणांनी कार्यक्रमाला उपस्थित राहू शकत नसतील म्हणून तिचा मूड गेला असावा परंतु तिच्याकडं कुणाचंच लक्ष नव्हतं.मला वाटत राहिलं की शिक्षक तरी हिच्याकडे का बरं बघत नसतील? तिची समजूत का काढत नसतील?ती गाण्यांमध्ये भाग घेऊ शकत नाही याकडं कुणाचंच लक्ष कसं नाहीये? माझीच अस्वस्थता वाढत होती. मनात विचार चालू होते. असं काय असेल बरं कारण? का बरं तिला कार्यक्रम एन्जॉय करता येत नाहीये आणि का बरं तिला कोणी काही म्हणत नाहीये? असं कसं?
एकदा एक टीचर तिच्याजवळ येऊन तिच्या जवळ कानात काहीतरी बोलून गेली पण तिला तू गा, टाळ्या वाजव, लक्ष दे, असं कुणीच म्हणत नव्हतं.
या प्रश्नाचं उत्तर शोधायचं असं मी ठरवलं आणि शिक्षिकेला जाऊन विचारलं. तेव्हा असं उत्तर मिळालं की तिला ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसोर्डर (ASD)आहे. तिला आवाज सहन होत नाहीत. तिला एकत्र गाण्याचा, काॅन्सर्ट चा त्रास होतो म्हणून तिला कानाला मफलर लावायला परवानगी देऊन कार्यक्रम अटेंड करायला सांगितलं आहे. ते तिच्या इच्छेविरुद्ध आहे. तिच्या कंफर्ट झोनच्या बाहेर आहे. पण ती ते करायला, मुलांबरोबर उभं राहायला तयार झाली आहे हेच आमच्या दृष्टीनं खूप मोठं आहे. इतर मुलांनाही याची कल्पना आहे त्यामुळं ते कोणी अस्वस्थ होत नाहीयेत. हे पाहून मला खूपच बरं वाटलं. शाळेचा अशा प्रकारच्या मुलांना सर्वांबरोबर मुख्य प्रवाहात येऊ देण्याचा हा प्रयत्न खूपच कौतुकास्पद वाटला. इतर मुलांना तिच्यात काही गैर वाटत नव्हतं.खरं तर वाटूपण नये. किंबहुना त्यांनी तिला आपल्या सारखीच एक म्हणून समजून बरोबरीनं, साथीनं घ्यावं यासाठी शाळा प्रयत्नशील होती. हेच दिसत होतं.
हीच मुलं पुढे मोठी होणार आहेत आणि त्यांना थोडंसं कमी असलेलं कोणी त्यांच्या आयुष्यात आलेलं चालणार आहे.त्यांना ते चालवून घ्यावं लागणार नाहीये, हे सहज होणार आहे.हा सहजपणा याच वयात अंगी मुरणं खूप महत्त्वाचं आहे आणि शाळा ते करते आहे.
जेव्हा आपल्याला अशा मुलांनी समाजात मिसळावंसं वाटतं तेव्हा समाजाकडून त्यांना मिसळण्याजोगी परिस्थिती निर्माण होणं गरजेचं असतं आणि समाजाचा एक भाग म्हणून आपण नक्की काय करायचं असतं याचं शिक्षण व्हावं लागतं
याचे कारण इतकेच आहे की त्याची रचना अतिशय विचारपूर्वक केली गेली आहे. हे वाचून लक्षात येते की आपण प्रत्यक्षात कुठे पोहोचलो आहोत आणि आपण आपल्या मुलांना काय देत आहोत?
अन्नाई व्हायलेट मॅट्रिक्युलेशन आणि उच्च माध्यमिक विद्यालयाने मुलांसाठी नाही तर पालकांसाठी गृहपाठ दिला आहे, जो प्रत्येक पालकाने वाचला पाहिजे.
त्यांनी लिहिले-
गेल्या 10 महिन्यांपासून तुमच्या मुलांची काळजी घेण्यात आम्हाला आनंद झाला. त्यांना शाळेत यायला आवडते हे तुमच्या लक्षात आलेच असेल. पुढील दोन महिने त्यांच्या नैसर्गिक संरक्षक म्हणजेच तुमच्यासोबत घालवले जातील. आम्ही तुम्हाला काही टिप्स देत आहोत जेणेकरून हा काळ त्यांच्यासाठी उपयुक्त आणि आनंदी ठरेल.
– मुलांसोबत किमान दोन वेळा जेवण करा. त्यांना शेतकऱ्यांचे महत्त्व आणि त्यांच्या मेहनतीबद्दल सांगा. आणि त्यांना अन्न वाया घालवू नका असे सांगा.
– जेवल्यानंतर त्यांना स्वतःची ताटं धुवू द्या. अशा कामांतून मुलांना मेहनतीची किंमत कळेल.
– त्यांना तुमच्याबरोबर स्वयंपाक करण्यास मदत करू द्या. त्यांच्यासाठी भाज्या किंवा सॅलड तयार करू द्या.
– तीन शेजाऱ्यांच्या घरी जा. त्यांच्याबद्दल अधिक जाणून घ्या आणि जवळ व्हा.
– आजी-आजोबांच्या घरी जा आणि त्यांना मुलांमध्ये मिसळू द्या. त्यांचे प्रेम आणि भावनिक आधार तुमच्या मुलांसाठी खूप महत्त्वाचा आहे. त्यांच्यासोबत फोटो काढा.
– त्यांना तुमच्या कामाच्या ठिकाणी घेऊन जा जेणेकरून तुम्ही कुटुंबासाठी किती मेहनत करता हे त्यांना समजेल.
– कोणताही स्थानिक सण किंवा स्थानिक बाजारपेठ चुकवू नका.
– किचन गार्डन तयार करण्यासाठी तुमच्या मुलांना बिया पेरण्यास प्रवृत्त करा. आपल्या मुलाच्या विकासासाठी झाडे आणि वनस्पतींबद्दल जाणून घेणे देखील महत्त्वाचे आहे.
– मुलांना तुमचे बालपण आणि कौटुंबिक इतिहास सांगा.
– तुमच्या मुलांना बाहेर जाऊन खेळू द्या, त्यांना दुखापत होऊ द्या, त्यांना घाण होऊ द्या. अधूनमधून पडणे आणि वेदना सहन करणे त्यांच्यासाठी चांगले आहे. सोफा कुशनसारखे आरामदायी जीवन तुमच्या मुलांना आळशी बनवेल.
– त्यांना कुत्रा, मांजर, पक्षी किंवा मासे असे कोणतेही पाळीव प्राणी ठेवू द्या.
– त्यांना काही लोकगीते वाजवा.
– तुमच्या मुलांसाठी रंगीबेरंगी चित्रांसह काही कथा पुस्तके आणा.
– तुमच्या मुलांना टीव्ही, मोबाईल फोन, कॉम्प्युटर आणि इलेक्ट्रॉनिक गॅझेट्सपासून दूर ठेवा. या सगळ्यासाठी त्यांनी संपूर्ण आयुष्य वेचले आहे.
– त्यांना चॉकलेट, जेली, क्रीम केक, चिप्स, एरेटेड पेये आणि बेकरी उत्पादने जसे पफ आणि तळलेले पदार्थ जसे समोसे देणे टाळा.
– तुमच्या मुलांच्या डोळ्यात पहा आणि तुम्हाला अशी अद्भुत भेट दिल्याबद्दल देवाचे आभार माना. आतापासून येत्या काही वर्षांत, ते नवीन उंचीवर असतील.
पालक म्हणून तुम्ही तुमचा वेळ तुमच्या मुलांना देणे महत्त्वाचे आहे.
तुम्ही पालक असाल तर हे वाचून तुमचे डोळे नक्कीच ओलावले असतील. आणि जर तुमचे डोळे ओले असतील तर कारण स्पष्ट आहे की तुमची मुले खरोखरच या सर्व गोष्टींपासून दूर आहेत. या असाइनमेंटमध्ये लिहिलेला प्रत्येक शब्द आपल्याला सांगतो की जेव्हा आपण लहान होतो तेव्हा या सर्व गोष्टी आपल्या जीवनशैलीचा एक भाग होत्या ज्याने आपण मोठे झालो, परंतु आज आपली मुले या सर्व गोष्टींपासून दूर आहेत, ज्यामुळे आपण स्वतः आनंदी आहोत… चला यंदा सुट्टीचा सदुपयोग करूया!
आता सुटी सुरू होणार. म्हणजे शाळेतल्या अभ्यासाला सुटी आणि धमधमाल, मस्तममस्ती करत शोधाशोधीच्या गृहपाठाला सुरुवात.
हा सुटीतला गृहपाठ घरातल्या सगळ्यांनी मिळून करायचा आहे. घरातले सगळे म्हणजे, आई, बाबा, भाऊ, बहिणी, गुगल काकू, गुगलबाबा आणि घरातील सगळ्यांचा आवडता नातेवाईक ‘स्मार्ट फोन’ यांचा सगळ्यांचा मुक्त सहभाग हवा. आपल्या कुटुंबात नव्यानेच येत असलेले ‘श्री. चॅट जिपिटी आणि त्यांचे नातेवाईक एआय’ यांची पण मदत बिनधास्त घ्या.
हा ‘गृहपाठ’ नवीन शोधण्याचा, हसण्याचा, मस्तीचा, मजेचा आणि इतकंच काय तर काहीवेळा खतरनाक निरर्थक पण आहे!
आणि हो.. यातील काही गोष्टी तुम्ही केल्यावर, शोधल्यावर, लिहिल्यावर आम्हाला जरुर कळवा आणि तुमच्या मस्तामस्ती मजामजीत आम्हाला ही सहभागी करुन घ्या.
01. तुमच्या घरात सिलिंग फॅन तर आहेच. तो घड्याळ्याचा दिशेने फिरतो की विरुध्द दिशेने? हे तुम्ही कसं शोधाल? सिलींग फॅन आणि टेबल फॅन एकाच दिशेने फिरतात की वेगवेगळ्या? का? दोघांच्या रचनेत मूलभूत फरक काय आहे? काढा शोधून. करा प्रयोग.
02. स्वयंपाक करताना तेल तापलं आहे की नाही, हे पाहण्यासाठी मोहरीच का घालतात? जिरं का घालत नाहीत? मला खात्री आहे याचं उत्तर घरातील ज्येष्ठ गुगलकाकू सांगू शकतील.
03. तुम्हाला घरातील इंटीरीयर पूर्णपणे बदलायचं आहे. अगदी वाट्टेल तस्सं बदलायचं आहे.. म्हणजे स्वयंपाक घरात वॉशिंग मशीन ठेवायला आणि मिक्सर बेडरुममधे ठेवायला पूर्ण परावानगी आहे.. पण हे सर्व फक्त कागदावरच! त्यासाठी घरातील सगळ्या वस्तूंची मापं काढा. लांबी, रुंदी आणि ऊंची. मग घराचा नकाशा. आणि आता या घरातल्या नकाशावर ठेवा तुमच्या वस्तू तुम्हाला हव्या तिथे. खोली मोठी करायची असेल तर कागदावरच्या भिंती सरकवायला किंवा पाडायला परवानगी आहे. हे तुमचे इनोव्हेटिव्ली रिनोव्हेटेड घर पाहायला आम्हाला आवडेल.
04. 13 सुंदर निरर्थक वाक्यांची एक मस्त निरर्थक गोष्ट तयार करा. म्हणजे वाक्यांना काडीमात्र अर्थ नको पण गोष्ट मात्र ‘मस्त निरर्थक’ असावी. करा सुरुवात.
05. प्राणी आणि पक्षी यांच्या तुम्हाला माहित नसलेल्या किमान 39 गोष्टी शोधा. शक्य असल्यास आम्हालाही कळवा. (उदा. मुंगीला दिसत नाही. डासाला सोंड असते. माशीला 2000 डोळे असतात.)
06. दिवसभरात तुम्ही किती वेगवेगळे आकार वापरता याची किमान ती दिवस नोंद ठेवा. (उदा. गोल, चौकोन, आयत, शंकू, पट्टी, गोल-आयत, लंबगोल-पट्टी इ.)
07. 26 नवीन उपमा शोधा. कृपया यासाठी ‘गुगुल परीवारातील’ कुणाची मदत घेऊ नका ते हॅंग होतील. अपना दिमाद लगाओ और हमे बताओ. (उदा. दहीभात म्हणजे हिमालय. निळा नाइट लॅम्प म्हणजे निळी पणती.इ)
08. सायकल चालवता येत नसेल तर ती शिका. सायकल येत असेल तर, गावातल्या किमान 13 अनोळखी रस्त्यांवरून फेरफटका मारा. नवीन रस्ते शोधा. गावाची, शहराची ओळख करून घ्या. सर्वांनी मिळून ‘सायकल ट्रिप’ काढा. आम्हालाही कळवा.
09. हिंगाची डबी उघडल्यावर येणार्या वासाचं नाव काय? जीरं हातावर भरडल्यावर येणार्या वासाचं नाव काय? ग्लुकोज बिस्किट आणि मोनॅको बिस्किट या दोघांचा वास वेगळा आहे? अशा वेगवेगळ्या 26 वासांची नवीन नावं तयार करा. (उदा. ताज्या गुळाचा गोडगिट्ट वास. गुळाच्या पाकाचा गुळमट वास.)
10. तुम्हाला किती रंगांची नावं माहित आहेत? आमच्या इयत्ता तिसरीतल्या मुलांनी 91 रंगांची यादी तयार केली. उदा. पांढर्या काचेचा रंग पाण्यासारखा असतो, म्हणजे पाणी कलर. शेजवान कलर. ओरिओ कलर. काळपट हिरवा, निळसर गुलाबी. इ. नवीन रंगांची किमान 39 नावे शोधाच.
11. तुम्ही सगळे खवय्ये आहातच. इडली सोबत मिळणारी लाल चटणी, हिरव्या मिरचीची डाळं घातलेली चटणी आणि गनपावडर चटणी चवीला वेगवेगळीच. म्हणजे कशी हो? वेगवेगळ्या चटण्या, पाणीपुरीचं पाणी, जिलबी, मसालेभात, बिर्याणी उफ्! अशा किमान 117 गोष्टी आपण चवीचवीने खात असतो, त्यापैकी फक्त 39 पदार्थ आणि त्यांच्या चवीचे नाव सांगा बरं. (उदा. दुधाळ कॉफी. लसणीची चरचरीत फोडणी. हिंगुट वास पुढे आल्याने चिवडा समसमीत झालाय)
12. आता इतक्या पदार्थांची उजळणी केल्यावर जीभ खवळणार! भूक कडाडणार. मग खूप खाल्लं तर पोट बिघडणार. भूक लागल्यावर आणि खाऊन खाऊन पोट बिघडल्यावर, तुम्ही तुमची अवस्था सांगण्यासाठी जर वेगवेगळे 39 शब्द वापरत असाल तर तुम्ही खरे खवय्ये! (उदा पोटात कळमळतंय. कावळे ओरडत आहेत. पोट घुसघुसतंय. इ) आणि हो, तुमच्याकडे 39 पेक्षा जास्त शब्द असतील तरच आम्हाला कळवा.
13. या सुटीत कणिक मळायला शिकाच म्हणजे ‘मळणे’ याचा खरा अर्थ तुम्हाला अनुभवता येईल. तीन ते चार दिवसांच्या अथक सरावानंतर कणिक व्यवस्थित मळता येईल पण तोपर्यंत ‘कपडे मळणार नाहीत’ याची काळजी घ्या.
14. घरामधील वेगवेगळ्या वस्तूंमधील अंतर मोजण्यासाठी वेगवगेळी 26 परिमाणं वापरा. त्याचा एक चार्ट तयार करा. (उदा अंतर मोजण्यासाठी, पट्टी, काठी, ओढणी, रुमाल, घरातल्या सगळ्यांची पावलं, चमचे अशा गोष्टींचा उपयोग करा.) हे काम घरातल्या सगळ्यांनी मिळून करायचं आहे.
15. तुम्हाला ‘म’ ची भाषा माहित आहे का? उदा. तुमम्हाला ममची भामषा मामहित आमहे काम? आता तुम्ही तुमची नवीन सांकेतिक भाषा तयार करा. आणि चक्क दिवसभर सगळ्यांशी याच भाषेत बोला पण त्यावेळी इतरांचा होणारा गोंधळ समजून घ्या.
16. सर्वांच्या घरात किमान 117 काटकोन असतातच. तुमच्या घरात किती आहेत? मोजा. तुम्हाला तुमच्या घरातच लपलेले 169 काटकोन सहजच मिळतील.
17. सकाळी, दुपारी आणि संध्याकाळी 13 मिनिटं खिडकीत उभे राहा. 13 मिनिटांपैकी 9 मिनिटं डोळे बंद ठेवा. ऐकू येणारे आवाज लक्षात ठेवा. 13 मिनिटात शक्यतो 27 आवाज ऐकू येतात. तुम्हाला किती ऐकू आले? ते लिहा. असं किमान तीन वेळा करा. नंतर खिडकीत जाण्याआधीच तुम्ही आवाजाचा वेध घेऊ शकाल.
18. आज दिवसभर बोलताना घरातल्या सर्वांनी ‘यमकोगिरी’ करायची आहे. काही बोलताना ‘यमक’ वापरायचं.. अर्थपूर्ण किंवा निरर्थक.. पण यमक हवेच! घरात होणारी दे धमाल अनुभवा. (उदा. आई मला पोळी, ती पण पुरणाची पोळी. पोळीवर तूप, खूप खूप)
19. आकाश कुठे संपतं आणि अंतरीक्ष कुठून सुरु होतं? हे शोधून काढा.
20. ससा का चालत नाही आणि झुरळ का मागे वळत नाही? हे शोधून काढा.
21. ‘दुपारी 12 वाजता सूर्य डोक्यावर येतो’ असं तुम्ही ऐकलं असेल. पण आपल्या काश्मिरमधे दुपारी 12 वाजता सूर्य डोक्यावर येतच नाही. तिथे सूर्य डोक्यावर कधी येत असेल की येतच नसेल? तुम्हाला काय वाटतं?
22. कणिक, रवा आणि मैदा हे गव्हापासूनच तयार करतात. तर या तिघांचे गुणधर्म एकच आहेत की वेगवेगळे? का? चला शोधा.
23. एक दिवस घरातला शिवणाचा डबा घेऊन ‘शिवाशिवी’ करा. बटण लावणे, हुक लावणे, शिवणे, टीप किंवा धावदोरा घालणे, टाका घालणे याचा अनुभव मोठ्या माणसांसोबत घ्या.
24. या सुटीत वेगवेगळ्या फळांच्या बिया जिथून मिळतील तिथून जमवा. साफ करुन ठेवा. त्याचे वर्गीकरण करा. पावसाळ्यात सहलीला जाल तेव्हा या बीया डोंगरावर, बागेत किंवा रस्त्याच्या बाजूला रुजवण्याचा प्रयत्न करा.
25. आपल्या परिसरात अंध, अपंग, कर्णबधिर, गतिमंद अशी काही खास मुले असतात. सुटीच्या दिवसातील काही दिवस त्यांच्यासाठी राखून ठेवा. त्यांच्याशी गप्पा मारा. त्यांना गोष्टीची पुस्तकं वाचून दाखवा. त्यांना बागेत फिरायला घेऊन जा. त्यांच्याशी खेळा. तुमच्या मदतीची नाही तर तुमच्या मैत्रीची त्यांना गरज आहे, हे लक्षात ठेवा. मला खात्री आहे त्यांच्या सहवासात तुम्हाला खूप नवीन गोष्टी कळतील.
26. ‘आई’ या शब्दासाठी किमान 39 भाषेतले शब्द शोधा. पाहून लिहा. यासाठी घरातल्यांची, शेजार्यांची तसेच गुगलबाबा, चॅटजिपीटी यांची मदत घ्या.
27. आता तुम्हाला वेगळ्या भाषेतले समानार्थी शब्द शोधण्याचा चांगला सराव झालाच आहे. आता तुम्ही तुमचे स्वत:चे नाव वेगवेगळ्या 13 भाषांत कसे लिहितात ते शोधा आणि पाहून लिहा. मग ते मित्र मैत्रिणिंना दाखवा.
28. प्रत्येक फळ कापण्याची पध्दत वेगळी असते आणि ती प्रयत्नपूर्वक शिकावी लागते. या सुटीत आंबा, कलींगड, पपनस, टरबूज, पपई, फणस, अननस अशी फळे वेगवेगळ्या पध्दतीने आवर्जून कापा आणि ‘कापण्यातली गोडी’ अनुभवा.
29. दूध गरम करणे, उकळणे, आटवणे, नासवणे, अती थंड करणे, विरजणे, पावडर करणे यांचे खूप फायदे आहेत ते कोणते? दूध वापरुन केलेल्या पदार्थाची एक रेसिपी सांगा पाहू.
30. हे वेगवेगळे 13 पदार्थ कशा-कशापासून तयार होतात : डोसा, इमरुती, केक, सोलकढी, उंधियो, सुतरफेणी, पेठा, बकलावा, संदेश, पास्ता, जॅम, बटरस्कॉच आईसक्रिम, मणगणे.
31. आईच्या आणि बाबांच्या मदतीने “आमच्या खास रेसीपी” असे तुमच्या कुटुंबाचे चमचमीत रेसिपी पुस्तक तयार करा. या पुस्तकातील पदार्थांचे फोटो, रेसीपी आणि पदार्थांची वर्णनं अशी लिहा की शेजार्यांच्या तोंडाला पाणी सुटलं पाहिजे. मग फोटो अपलोड करून त्याचे इ-बुक करा. ते सगळ्यांना सेंड करा. वाचणार्यांच्या जीभा खवळल्या पाहिजेत.
32. सेल्फी काढा पाच बोटांनी : एखाद्या दिवशी दुपारी जेवण झाल्यावर घरातल्या आरशासमोर खुर्ची घेऊन बसा. थोडावेळ निवांतपणे स्वत:ला पाहा. स्वत:कडे पाहा. मग आरशात पाहून स्वत:चेच मस्त चित्र काढा. चित्राखाली नाव न लिहिता ‘चित्रातील व्यक्ती’ तुमच्या घरातल्यांना, शेजारच्यांना किंवा तुमच्या मित्र मैत्रिणींना ओळखता येते का पाहा.
33. घराजवळील किराणामालाचे दुकान, औषधाचे दुकान, दवाखाना, डेअरी अशा कुठल्याही ठिकाणी दिवसांतून एक तास मदत करण्यासाठी जाता येईल. यासाठी घरातील मोठ्या माणसांच्या मदतीने प्रयत्न करा. खूप वेगळं पाहण्याचा आणि शिकण्याचा जाणीवपूर्वक अनुभव घ्याच.
34. आठवड्यातून एक दिवस किमान एक वेळ तरी आईसोबत स्वयंपाक घरात काम करायचेच आहे. मग होणार्या गमती आम्हाला कळवायच्या आहेत.
35. रोज घरासमोर वेगळे सुशोभन. सुशोभन करण्यासाठी टाकाऊ वस्तूंचाच वापर करा. सुशोभन करण्याच्या विविध पध्दती आहेत. घरासमोर एखाद्या फरशीवर किंवा मातीत कुठलेही एक चित्र काढा / आकृती काढा / ठिपक्यांची रांगोळी काढा व त्यात रंग न भरता त्यात टाकाऊ वस्तूंचा उपयोग करा. उदा. बांगड्यांच्या काचा, फळांच्या साली, रंगीत कागदांचे तुकडे, निर्माल्य, रानटी फुले, सुक्या फुलांचा चुरा, गवत, बीया, रंगीबेरंगी चिंध्या, शेंगांची टरफले, प्लास्टीकचे तुकडे, चहाचा चोथा इ. हे फोटो आम्हाला इ-मेलने पाठवा.
36. विज्ञानाचे सोपे प्रयोग समजावून सांगणारी अनेक पुस्तके आता बाजारात किंवा वाचनालयात उपलब्ध आहेत. ती मिळवा. किंवा नेटवर www.arvindguptatoys.com ही साइट पाहा. इथे विज्ञानाचे हजारो प्रयोग आहेत. हे सोपे प्रयोग स्वत:हून करा. त्यातील मजा अनुभवा.
37. ज्या दुकानात पंखा, इस्त्री, मिक्सर दुरुस्त करतात अशा दुकानात जा. दुकानदाराच्या परवानगीने दुकानात सुरू असणार्या कामाचे ‘शांतपणे’ निरीक्षण करा. मग दुकानदाराच्या सोयीच्या वेळात त्यांची परवानगी घेऊन त्यांना प्रश्न विचारून नवीन गोष्टी शिकून घ्या.
38. तुमच्या जवळच्या मित्रांना एका संध्याकाळी घरी बोलवा. कुणी काय करायचे याचे नियोजन करुन, सर्वांनी मिळून चटकदार ओली भेळ करा आणि तुमच्या पालकांना खिलवा. ही ‘खिलवा खिलवी’ मग सर्वच मित्रांच्या घरी करा.
39. गाजर, काकडी, मुळा, टॉमेटो, बीट किंवा कोबी यांची कोशींबीर करणं तुम्हाला सहज जमू शकतं. आठवड्यातून दोनदा अवश्य करा. घरातलेच काय शेजारी पण आनंदाने खातील.
खरं म्हणजे तुम्हाला रोज एक गोष्ट करता यावी, असा विचार करून मी तुम्हाला 52 गोष्टी सांगणार होतो. पण मी अचानक विचार बदलला. याची दोन कारणं आहेत. एक म्हणजे, या जरी 39 गोष्टी असल्या तरी त्या काही रोज फक्त एकच करायच्या गोष्टी नाहीत. यासाठी नक्कीच तुम्हाला जास्ती दिवस लागतील. आणि दुसरं म्हणजे सगळ्या गोष्टी मीच का सांगाव्यात? ‘तुम्ही सर्जनशील आहात’ यावर माझा पूर्ण विश्वास आहे. तुम्ही आणखी भन्नाट गोष्टी शोधून काढा. नवनवीन गोष्टी करुन पाहा, शिका आणि एनजॉय करा… आणि हे सारं मला ही कळवा.
मी तुमच्या ‘सर्जनशील एनजॉयमेंट’ पत्रांची वाट पाहतोय.
……………………………………………………………………………..
– राजीव तांबे
– rajcopper@gmail.com
arvindguptatoys.com
ArvindGuptaToys Books Gallery
ArvindGuptaToys.com. Gallery of Books And Toys courtesy Arvind Gupta the Toy Maker. Have fun and learn through Toys and Books. Page by Samir Dhurde
कडक उन्हाळ्याच्या शेवटी आमच्या घराच्या, व्हिडियो डोअर फोनच्या वरती, एका बुलबुलने, नेटाने आजूबाजूच्या काड्या, जुने कापडाचे तुकडे वगैरे गोळा करून एक टुमदार घरटे बनवले होते. एकीकडॆ बेभान वारा, मधूनच येणारा मृदुगंध असे पावसाची चाहूल देणारे, मुग्ध करणारे वातावरण तयार होत असताना, दुसरीकडे एक दिवस अचानक त्या टुमदार घरट्यातून पिल्लांचा किलकिलाट ऐकू लागला.
न राहवून, मोबाईल कॅमेऱ्याच्या मदतीने घरट्यात डोकावून बघितले आणि अहाहा, नुकतीच जन्माला आलेली दोन सुंदर पिल्ले दिसली! पिल्लू कुणाचेही असो, दिसते मात्र गोडच!
जवळपास मिस्टर आणि मिसेस बुलबुल यांची पिल्लांना भरवणे, त्यांचे संरक्षण करणे, त्यांचं हवं नको ते बघणे अशी लगबग सुरु होती.
साधारण दोन आठवड्याने मी दरवाजातून बाहेर पडताना सवयीने त्या घरट्याकडे बघितले आणि मला एकदम शांतता जाणवली. म्हणून पुन्हा एकदा घरट्यात डोकावून बघितले तर पिल्ले चक्क उडून गेली होती. मिस्टर आणि मिसेस बुलबुल पिल्लं जन्म देऊन केवळ दोन ते तीन आठवड्यात आपल्या जबाबदारीतून मोकळे झाले होते!
ते बघितल्यावर माझ्या डोक्यात काही विचार घोळू लागले. बुलबुलचे पालकत्व म्हणजे साधारण घरटे बांधणे, अंडी घालणे, ती उबवणे आणि काही दिवस पिल्लं सक्षम होईपर्यंत त्यांच्या खाण्यापिण्याची सोय करणे, एवढे मर्यादित होते. त्यासाठी त्याला आणि तिला वर्षातून केवळ दोन महिने द्यायचे होते.
पिल्लांच्या संगोपनाचा असाच काळ, जर आपण चिमण्या, कावळे, गाई, हरणं, वाघ आणि हत्तींचा बघितला, तर तो वेगवेगळा असल्याचेमाझ्या लक्षात आले. मला असेही जाणवले की जे प्राणी एकटे किंवा जोडीने राहतात त्यांना निसर्गाने पालकत्वाची कमीत कमी जबाबदारी दिली आहे. त्यांची पिल्ले तुलनेने लवकर सक्षम होतात.
मात्र कळपात राहणारे, सामाजिक जीवन जगणारे जे प्राणी आहेत त्यांच्यात मात्र कळपाच्या संख्येप्रमाणे पिल्लांच्या संगोपनाचा कालावधी हा वाढत जातो. आपण माणसं देखील निसर्गतः: कळपात राहणारे, सामाजिक प्राणी आहोत. त्यामुळे आपल्या पिल्लांचा सक्षम होण्याचा कालावधी देखील थोडा किंबहुना बराच जास्त आहे.
मात्र निसर्गात जर तुम्ही बारकाईने निरीक्षण केले तर कळपात असलेल्या पण अजून सक्षम न झालेल्या पिल्लांची जबाबदारी कळप कधीच एकट्या आईवर, किंवा दुकट्या आई वडिलांवर टाकून मोकळा होत नाही. त्या पिल्लांची जबादारी संपूर्ण कळप घेतो. त्याचबरोबर पिल्ले सक्षम झाली की कळप त्या पिल्लांच्या आयुष्यात कधीच ढवळाढवळ करत नाही, त्यांच्या स्वातंत्र्याचा आदर करतो.
जोपर्यत आपण “उत्तम आयुष्य” जगण्याच्या नावाखाली एकामागे एक “अनैसर्गिक व्यवस्था” उभ्या करण्याच्या मागे लागलो नव्हतो, तोपर्यंत माणसांच्या कळपाचे जगणे पण असेच होते. मात्र हळहळू या अनैर्सगिक सामाजिक व्यवस्थांचा माणसाच्या जीवनावर अत्यंत वेगाने भलाबुरा परिणाम होऊ लागला.
हा परिणाम म्हणून, आज बहुतेक कुटुंबे छोटी होत चालली आहेत, त्रिकोणी होत आहेत. आई वडील दोघेही नोकरी करत आहेत. घरांची दारे बंद राहत आहेत, मुले कोणत्या ना कोणत्या कारणाने जास्तीत जास्त वेळ चार भिंतीच्या आत कोंबली जात आहेत.
माणसाच्या पिल्लांचे हे जग अनुभवण्यासाठी, त्यांनी वापरायच्या साधनांचे, पद्धतींचे, वेळेचे स्वातंत्र्य हिरावून घेऊन, मोठी माणसे स्वतःची साधने, पद्धती, वेळापत्रक आणि जगाविषयीचे आकलन मुलांवर नकळतपणे लादत आहेत.
गंमत म्हणजे या सगळ्या परिस्थितीत, आपल्या पिल्लांचा आई, वडिलांवर, कळपावर अवलंबून राहण्याचा कालावधी मात्र कुठेच कमी झालेला नाही उलटा तो वाढतच चालला आहे आणि इथेच सगळी गोची झाली आहे.
मुलांची जबाबदारी ज्यांनी घायची ती माणसे स्वतःच्याच जबाबदारीत जास्तीत जास्त गुंतत चालली आहेत मुलांच्या आजूबाजूला मुलांवर “निरपेक्ष” प्रेम करणाऱ्या, निरपेक्षपणे एकत्र येऊन मायेची उब देणाऱ्या कळपातील माणसांची संख्या वेगाने कमी होत आहे. माणसांच्या कळपाने आता कळपातील पिल्लांची जबाबदारी घेण्याचा सुद्धा व्यवसाय करून टाकला आहे!
ज्या वयात फक्त उबदार स्पर्श हवा आहे, ऐकणारे कान हवे आहेत, गाणी गोष्टी सांगणारी माणसे हवी आहेत, त्या वयात “तासावर पैसे” घेणारी माणसे मुलांना जास्तीत जास्त वेळ “शांत” बसवून एक “भावनिकदृष्ट्या कुपोषित” पिढी घडवत आहेत!
यात पालकांचा दोष आहे असे मला अजिबात म्हणायचे नाही. पालकांवर देखील विभक्त कुटुंब पद्धतीमुळे प्रचंड जबाबदारी येऊन पडली आहे. मात्र पालकांनी अशा परिस्थितीत स्वतःला “आयसोलेट” करणे, समाजापासून फटकून राहणे तडतोब कमी करण्याची गरज आहे.
आपल्याला आता जुनी वाडा संस्कृती, एकत्र कुटुंब पद्धती परत आणणे तर शक्य नाही. मात्र आपण एकत्र येऊन आपल्या मुलांना शक्य तितकी भावनिक सुरक्षितता, निरपेक्षपणे प्रेम करणाऱ्या माणसांचा सहवास, आजूबाजूचे चांगले जग, त्या जगात उद्दात्त आणि उमेदीने काम करणारी माणसाने, संस्था दाखवून मुलांच्या जगण्याचा उत्साह तर वाढवू शकतोच की!
अशा प्रकारच्या घुसळणीतून मुलांना या जगातील जे वैविध्य अनुभवता येईल त्यातून आपल्या पिल्लांना हळूहळू जगण्याचा अर्थ समजू लागेल. हे सगळं करण्यासाठी म्हणून आपल्याला पालकांचे छोटे छोटे “सामूहिक पालकत्व” या संकल्पनेवर काम करणारे गट हवेत.
आपली पिल्लं कधीतरी त्या बुलबुलाच्या पिल्लांसारखी उंच भरारी घेत उडून जाणारच आहेत पण ती उडून जाण्याआधी, पालकांचे हे गट या पिल्लांना जे अनुभव देणार आहेत, तेच अनुभव पुढील काळात वृद्धाश्रमांची संख्या कमी करणार आहेत, याविषयी माझ्या मनात अजिबात शंका नाही..
Enerji oyuncuları, Mostbet’ten bonus teklifleri alarak ve benzersiz eylemlere katılarak ek iyileştirmelerden yararlanabilir. Bunun için, Mostbet sitesinden haber bültenlerine abone olun veya sitemizi favorinize ekleyin. Hoş geldin bonusları yeni başlayanlar için mükemmel bir başlangıç yoludur.
Ardından kuruluma izin verin, tamamlanmasını bekleyin, oturum açın ve işiniz bitti. Mostbet, Tü rkç electronic dilinde mevcut olan mü kemmel bir mü ş teri desteğ i sunmaktadı r. Mostbet Casino 24 saat aç ı ktı r, bu nedenle ş imdi tü michael becerilerinizi pratikte gö stermek iç in sadece birkaç tı klamanı z gerekir. Ayrıca Türkçe Blackjack oynamak isterseniz, ter tercihiniz tabi ki Mostbet Blackjack sayfası olmalıdır. Yeni giriş domainlerinin açılması olayına de uma giriş adresi değişimi adı veriliyor. Oyuncuların herhangi bir bonus talebinde bulunmadan önce şartları okumaları ve anlamaları tavsiye edilir.
TELEFON
Ancak resmi iPhone uygulaması, iOS cihazlar için geliştirilen yazılıma benzer. Yapılan tüm bahisler, etkinlik sona erdikten sonra 30 gün içinde sonuçlandırılacak ve ardından kazananlar para çekebilecektir. Basketbol, futbol ve Amerikan futbolu gibi başka birçok seçenek de var. Mostbet online casino, dünyanın dört bir yanından yüzlerce spor karşılaşmasında oranlar ve bahis hatları sunan bir spor platformudur. Futbol, basketbol, tenis, buz hokeyi ve daha pek çok spor dahil olmak üzere geniş bir spor yelpazesine sahiptirler. Sitedeki bahis hatları da benzer hizmetler sunan diğer web sitelerine kıyasla oldukça rekabetçidir https://yubasutterspca.com/.
Sizler de Mostbet güncel giriş adresine erişim sağlayarak hoşgeldin bonusu ile beraber güzel kazançlar elde edebilirsiniz. Canlı yardımda konustugum 8 kişiden 8i de farkli yalan uydurdugu betin. Ekranın sağ üst köşesindeki “YATIRMAK” düğmesine tıklayın; sonra bir para yatırma yöntemi seçin ve sistem komutlarını izleyin.
Kullanıcı Menüsü
Bu, herhangi bir konumdan Mostbet giriş adresini açmanıza ve oyunlara devam etmenize izin verir. Hesabınızı silmek için destek hattıyla veya mevcut başka bir yöntemle iletişime geçmeniz ve niyetinizi onlara bildirmeniz gerekir. Hesabınızı doğrulamak için öncelikle kişisel dolabınızda bir profil doldurmanız gerekir. Yalnızca her zaman erişebileceğiniz kendi telefon numaranızı kullanın. IP adresinizi veya cihazınızı değiştirdiğinizde, anlaşmazlıkları çözmek için bu numaraya sık sık bir kod gönderilecektir. Kayıt sırasında işlem yapmak istediğiniz ülkeyi ve para birimini belirtmeniz gerekecektir.
Bu incelemeden, Mostbet (mostbet.com) dürüst bir bahis şirketi olduğu sonucuna varabiliriz.
Oyuncuların herhangi bir bonus talebinde bulunmadan önce şartları okumaları ve anlamaları tavsiye edilir.
Bunlar, rekabetçi çevrimiçi oyun dünyasındaki etkinlikler üzerine oynanan bahislerdir.
Mostbet Android mobil uygulaması, Türkiye’den kullanıcılara 30’dan fazla farklı spor dalında oynamak için altın bir şans veriyor.
Mostbet 10 yılı aşkın bir süredir çevrimiçi durumda ve mevcut müşterilere heyecan verici teklifler sunma kapasitesine sahip.
Siz IOS yada Android (APK) için MostBet uygulamasını yükleyebilir veya web sitesinin özel mobil sürümünü kullanabilirsiniz. Destek temsilcileri her türlü teknik soruyu çözecek ve gerekirse kullanıcılara tavsiyelerde bulunacaktır. Bazıları slot makinelerinde martingale yöntemini kullanıyorlar ancak bu fark edilirse yine hesabınız kapatılır ve paranıza el konulur. Yuxarıda qeyd olunan funksionallıq, tətbiqin Android versiyasının təkmilləşdirilməsinə yalnız interfeys aiddir.
Mostbet Aviator Play Aviator Game On Mostbe
Yardım hattı, posta ve mesajlaşma operatörleri günün 24 saati hizmet vermekte ve oyuncuların sorularını derhal yanıtlamaktadır. Operatörler tarafından konuşulan dil, web sitesinde seçilen dile bağlıdır. Sohbet odasında Türkçe bir soru sorarsanız, sohbet otomatik olarak Türkçe Desteğe geçecek ve Türkçe bir cevap alacaksınız. Bazı kullanıcılar, aldıkları parayı bonus olarak geri çekemeyeceklerini söylüyor. Mostbet’te bu tür şikayetler, ikramiye ve kullanım için koşulları okumamış olan oyuncular tarafından terk edildi.
Bu tür müşteriler portal ile bir üyelik ilişkisi başlatır ve kendilerine kumar dünyasının en iyilerini alma fırsatı sunar.
İçerisinde bahis ve casino oyunları bulunurken sanal bahis oyunları bulunmuyor.
Bin defa canlı derse bağlandım her seferinde yatırım yapmadığımı söylediler oysa ki ben parayı yatırdım elinden makbuz var sitenin…
MostBet Android uygulamasındaki bonuslar, iOS muadili veya resmi web sitesi ile aynı ölçüde mevcuttur.
Çünkü onlar sizin rahat ve güvenli bir ortamda oyun oynayıp eğlenebilmeniz için, gereken tüm güvenlik tedbirlerini fazlasıyla almaktadırlar.
Yani demek istedikleri, gel keriz gibi o para bitene kadar oyna, sonra da siktirol git. Kullanıcılarımızın çevirilerle eklediği içeriklerde telif hakkı ya da kişiliğe hakaret vb. Site kullanımı hakkında detaylı bilgi için SSS linkine bakabilirsiniz.
Örneğin, Mostbet’te artık 6.000 TL bonus ve 250 ücretsiz dönüş bulunmaktadır. Pek çok insanın bununla ilgili bir sorunu yok, ancak bazıları sorunlarla karşılaşıyor ve bu konuda ne yapabileceklerini merak ediyor. Kumarhanenin avantajlarından biri https mostbet com Türkçe sorun giderme talimatları vermeye hazır bir destek hizmeti olduğunu söyleyebiliriz. Sağlayıcılara güvenmek ve önceden programlanmış slotlarda çalışan slot makinelerini oynamak istemiyorsanız, canlı yayına gidin mostbet giris. Mostbet’in canlı casino bölümünde yüksek çözünürlükte yayınlanan çeşitli poker oyunları bulunmaktadır. Bu, oyuncuların gerçek krupiyelere karşı oynamanın heyecanını ve zorluğunu yaşamalarını sağlar.
Portal oyun kü tü phanesinin temsilcilerinin ç oğ u demo modunda baş latı labilir.
Bunlar arasında dünyanın en küçük liglerinden en büyüklerine; futbol, beyzbol, basketbol ve daha birçoğu yer alıyor.
Bilgileriniz doğrulanmadan para yatıramaz, bahis oynayamaz, casino oynayamaz veya para çekemezsiniz.
Ayrıca, Mostbet belirli miktarlardaki para çekme taleplerini daha hızlı işlemektedir.
Bu bonus, yalnızca ilk defa çekim talebi oluşturan müşterilere verilir.
İşin gerçeği şu ki, bahisçi yazılımları Google Play mağazasında mevcut değil.
Sitede gezinmek kolaydır ve masaüstü sürümüyle aynı deneyimi sunan bir mobil uygulamaya sahiptir. Dahası, Mostbet kendini hayırsever ve toplumsal kalkınma girişimlerini desteklemeye adamıştır.
Mostbet Para Çekimi Talepleri Sürekli Reddediliyor. Canlı Destek Sürekli Aynı Cevabı Veriyor.
Mostbet oyuncuların verilerini herhangi bir üçüncü tarafla paylaşmaz. Oyuncuların MostBet işleyişi hakkında şikayette bulunabileceği Mostbet incelemeleri için en popüler sitelerdeki bazı oyuncu incelemelerini derledik. Şirket 2008 yılında kuruldu ve 2009 yılında Türkiye online kumar pazarına giriş yaptı. Bu süre zarfında şirket ismini değiştirme gereği duymadı ve büyük bir skandala karışmadı. Mosbet bonusu nasıl gerçek paraya ya da nasıl çekilir yardımcı olur musunuz. Rica etsem hesapta 1000 TL para var ve çekmiyorum yetkili kişiler yardım ederse çok minnettar olurum.
Kullanıcı dostu olmaya devam ediyor, ancak artık siteyi bir kafa farkla kazanmıyor.
Mostbet, canlı krupiye oyunları da dahil olmak üzere çeşitli oyunlar sunan bir online casino ve spor bahisleri sitesidir.
Mostbet’de kayıttan geçen her yeni oyunçu Liraya kadar hoşgeldiniz bonusunu elde edecek.
Şirket 2008 yılında kuruldu ve 2009 yılında Türkiye online kumar pazarına giriş yaptı.
Dragonfish yazılımı, Mostbet240 temel dayanağıdır ve bu, fantastik bir dizi yüksek kaliteli oyun ve büyük ağ bağlantılı jackpotlar anlamına gelir. MostBet’te para yatırmak ve çekmek, benzerlerinin çoğundan çok daha kullanıcı dostudur.. Birincisi, çok çeşitli mevcut ödeme yöntemleri ve ikincisi, hızlı para yatırma ve çekme süreci nedeniyle.
Hızlı İletişim
Zamandan tasarruf edecek ve en sevdiğiniz oyunların keyfini tam olarak çıkarabileceksiniz. Oturum açmak, verilerinizin güvenliğini sağlar, ayrıca sizin için uygun olan herhangi bir şekilde anında ödeme. Öncelikle uygulamayı açmanız ve ana menüdeki “Kayıt Ol” butonuna tıklamanız gerekmektedir.
Doğrudan mobil cihazınıza indirebilir veya apk dosyasını bilgisayarınıza indirebilir ve mevcut herhangi bir yöntemle telefonunuza aktarabilirsiniz.
Mostbet’te kaydolmak için kullanmak istediğiniz sosyal ağı ve para birimini seçin.
Öncelikle uygulamayı açmanız ve ana menüdeki “Kayıt Ol” butonuna tıklamanız gerekmektedir.
Bunu hem Mostbet’in resmi web sitesinde hem de mobil uygulamada yapabilirsiniz. Mostbet’te kaydolmak için kullanmak istediğiniz sosyal ağı ve para birimini seçin. Mostbet henüz modern cihazlar için tam bir geliştirme listesi yayınlamadı (bahis şirketinin bir iOS uygulaması yok).
Mostbet hangi saatlerde oynanır?
Bunun nedeni teknik sorunlar ve bilgisayar korsanı saldırıları veya şirketin başka bir ülkede lisans almış olması olabilir. Web sitemiz aracılığıyla Mostbet adresini istediğiniz zaman ziyaret edebilirsiniz. Ek olarak, Mostbet Tr ve Az sitesinde canlı oyunlara ve casinoya ayrılmış bir bölüm vardır. Bu, casinonun hedef kitlesini genişletmeye çalıştığını ve sürekli olarak yeni oyuncuları çektiğini gösterir. Bunları inceleyin, bahis ve casino sitesini daha iyi anlamanıza yardımcı olacaktır.
Bahis şirketi neredeyse tüm sporlara ve siber sporlara bahis yapmanıza olanak tanır.
Mostbet giriş sitesinin veb uygulaması site üzerinden kolaylıkla indirile bilir.
Bir kumarhane ne kadar çok ödeme sistemine güvenirse, o kadar güvenilirdir.
Mostbet casino bonusları, siteye ne kadar süredir üye olduklarına bakılmaksızın kesinlikle tüm müşteriler tarafından alınabilir. Ayrıca portal, yeni müşteriler ve kulüp misafirleri için ayrı teşvikler geliştirmiştir. Ayrıca Mostbet yeni giriş yapacak bahisçilere özel olarak bir bonuslar sepeti görüntüleriz.
Mostbet’te Canlı Etkinlik Bahisleri Bölümü
Çorumspor, şikayetleriniz ve reklam Mostbet giris vermek için adresi mostbet ile iletişime geçiniz. Mostbet hesap kapatma için bahisçilerin ilk adresi sitenin web sayfası olacaktır. Mostbet giriş sitesinin veb uygulaması site üzerinden kolaylıkla indirile bilir. Bahis ve casino tutkunları Mostbet vebsitesinin ne kadar yüksek kazançlar getirdiğini ve ne kadar güvenilir olduğunu iyi biliyor. Bu yüzden Mostbet bahis sitesi en çok sevilen ve bahis için tercih edilen bahis sitesi listelerinin en başında geliyor.
Çoğu eğlence türü mobil cihazlarda desteklenir ve ayrıca Curaçao lisansını da almıştır.
Mostbet, güvenliği çok ciddiye alır ve kişisel bilgilerin gizliliğini korumak için güvenlik protokollerine sahiptir.
Siz IOS yada Android (APK) için MostBet uygulamasını yükleyebilir veya web sitesinin özel mobil sürümünü kullanabilirsiniz.
Yalnızca oyuncular tarafından geliştirilen çeşitli oyun taktikleri mevcuttur.
Mostbet bir oyuncuyla yaptığı finansal işlemlerin meşruiyetini sağlamak ve oyuncunun kurallara uygunluğunu doğrulamak için gereklidir. Örneğin, bir oyuncunun Mostbet yalnızca bir hesabı olmalıdır, kullanıcı 18 yaşından büyük olmalıdır.
Mostbet uygulaması yasal mı?
Web siteleri güvenilir bankacılık sistemleri ile güvence altına alınmıştır ve Curacao Oyun Kontrol Kurulu’nun adalet kurallarına bağlıdır. Ayrıca banka kartları ve e-cüzdanlar da dahil olmak üzere birden fazla ödeme yöntemini kabul etmektedirler. Mostbet giriş işlemi hızlı ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilebilir, böylece spor bahislerine ve casino oyunlarına anında erişim sağlanabilir. Yani, herhangi bir spor etkinliğinde bahislere günün 24 saati erişebilirsiniz. Ayrıca, uygulama BC web sitesindeki tüm yeni promosyonlar ve bonuslar hakkında rapor verecektir. Bu nedenle, bahis için hiçbir avantajlı teklifi veya maçı kaçırmayın.
Hem spor bahisleri hem de casino bahisleri için bonusların geri kalanı Promosyonlar ve Bonuslar altında mevcuttur.
Mostbet giriş işlemi hızlı ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilebilir, böylece spor bahislerine ve casino oyunlarına anında erişim sağlanabilir.
Mostbet, Tü rkç electronic dilinde mevcut olan mü kemmel bir mü ş teri desteğ i sunmaktadı r.
Futbol, basketbol, tenis ve buz hokeyi dahil olmak üzere çok çeşitli spor bahisleri pazarları sunmaktadır.
Bahis şirketi neredeyse tüm sporlara ve siber sporlara bahis yapmanıza olanak tanır. Ayrıca birçok dijital slot ve poker oyunu içeren bir online casino da mevcuttur. Mostbet uluslararası bir kuruluştur ve web sitesi .com alan adı bölgesinde yer almaktadır. Mostbet kullanıcıları bahis işlemlerini site üzerinden kolaylıkla gerçekleştirebilmektedir. Hesabınızı geçici olarak devre dışı bırakıp sonra yeniden etkinleştirebilir veya kalıcı olarak silebilirsiniz.
Promosyonlar ve ödüller hakkında ne diyebilmek olur ?
Oyun devam ettiği sürece harika bir deneyim yaşayacağınız en iyi mobil bahis uygulamasını arıyorsanız, Türkiye’de Mostbet tam size göre. Mostbet Android mobil uygulaması, Türkiye’den kullanıcılara 30’dan fazla farklı spor dalında oynamak için altın bir şans veriyor.
Mostbet’in Telegram hesabı üzerinden oluşturmuş olduğu gruba dahil olabilmek için siteye üye olmanız gerekmektedir.
Bu yüzden Mostbet bahis sitesi en çok sevilen ve bahis için tercih edilen bahis sitesi listelerinin en başında geliyor.
Bu tür rahatsızlıklardan kaçınmak için geliştiriciler mobil sürümleri kullanır.
Mostbet sitesi para çekim talibinde bulununca site beni dondurdu, beni oynatmıyor.
Bu özel bahis biçiminde, hangi sporcunun en iyi performansı sergileyeceğini tahmin etmeniz gerekir. Yeni oyuncular, kayıt olduktan sonra büyük hoş geldin bonusları kazanırlar.
mostbet TR
Rulet oynayanlar belli renklere, sayılara arka arkaya yatırım yapmanın kar getireceğini düşünüyorlar. Bu 3 madde sadece Sweet Bonanza için değil tüm slot oyunları için geçerlidir. Çoğu eğlence türü mobil cihazlarda desteklenir ve ayrıca Curaçao lisansını da almıştır.
Mostbet, müşterilerine ilk para yatırma işlemlerinde 200 €’ya kadar bonus fon sunar. Ayrıca, oyun genellikle üst düzey yuvalar bölümüne yüklenir, bu durumda kumarbaz hiç çaba sarf etmek zorunda kalmaz. Sadece kaydol düğmesine tıklayın, tercih ettiğiniz yöntemi seçin empieza kişisel bilgilerinizi doldurun. Mostbet’in müşterisi olmak istiyorsanız, harika bir bonus mostbet kazanabilirsiniz. Sweet Paz da iste kendi bakiyenizle free rewrite satın alabilmektesiniz. Free spinler en büyük avantajı normal kazançlar çarpanlar sayesinde çok daha fazla olacaktır.
Türkiye’de Mostbet android uygulamasını indirin
Herhangi bir komisyon almadan, paranız 1-3 günde hesabınıza eklenecektir. Ayrıca, Mostbet belirli miktarlardaki para çekme taleplerini daha hızlı işlemektedir. Mostbet, ilk – para çekme işleminizi tamamladığınızda sizi tebrik etmek için ekstra para sunmaktadır. Bu bonus, yalnızca ilk defa çekim talebi oluşturan müşterilere verilir. Bonus, hesabınıza aktarılacak ve paranızla bahis oynamaya devam edebileceksiniz.
Bu, bonusun büyüklüğü ve elde etmenin ne kadar kolay olduğunun yanı sıra bonus için ayrıntılı bahis kuralları ile kanıtlanmaktadır.
Şu kamu, bahis şirketi sah web sitesinin Türkçe’ye çevrilmesiyle ilgileniyor.
Türkiye piyasasında 2 yılı aşkın süredir hizmet veren şirket sunduğu hizmetle beğenilmektedir.
Ardından, kuruluma izin verin, tamamlanmayı bekleyin, giriş yapın ve iş yapılır.
Mostbet, önde gelen sağlayıcılarla işbirliği yapıyor ve oyun arşivini düzenli olarak yeni oyunlarla yeniliyor. Daha kolay arama yapmak için menüyü kullanın ve oyunları türlere, özelliklere, yeniliklerine vb. Müşteri destek ekibi çok arkadaş canlısı ve her zaman yardımcı olmaktan mutluluk duyar. Casibom grandpaşabet Jojobet mostbet yani anlayacağınız herhangi bir bahis sitelerine girip lütfen afin de atıp oynamayın asla ama. Web sitesi cihazınızı tanıyacak empieza düzeni kendi kendine ekran boyutunuza göre ayarlayacaktır.
Bahis şirketinin itibarı
Ayrıca canlı yayın işlevleri ve yeni müşteriler için harika bir bonus sunar. Uluslararası bahis şirketi Mostbet.com’un resmi web sitesine, engellemeyi aşarak kolayca erişilebilir. Bunu yapmak için, trafik tasarrufu moduna sahip bir tarayıcı (Opera, Firefox) veya VPN hizmetleri kullanmanız gerekir.
Ekranın sağ üst köşesindeki “YATIRMAK” düğmesine tıklayın; sonra bir para yatırma yöntemi seçin ve sistem komutlarını izleyin.
Mostbet casino bonusları, siteye ne kadar süredir üye olduklarına bakılmaksızın kesinlikle tüm müşteriler tarafından alınabilir.
Ancak, müşteriler hesap girebilir ve engelleme konusunda endişelenmeyebilir.
Mostbet, bahis miktarının %20’si ile %100’ü arasında değişen bonuslar sunar.
Aslında, Mostbet bahis web sitesi, en iyi özellikleri arasında oyun sırasında bahis yapma seçeneğine sahiptir.
MostBet web sitesinin ana sayfasında ana maçları canlı modda göreceksiniz. CANLI bölümü, gerçek zamanlı olarak gerçekleşen her spor etkinliğinin bir listesini içerir.
Canlı krupiye oyunları
Mostbet incelemesi kapsamında finansal işlemlerin iyi bir şekilde incelenmesi gerekir. Mostbet Casino Android uygulaması 2 milyondan fazla kez yüklenmiştir ve Apple App Store, Google Play ve diğer üçüncü taraf web sitelerinde mevcuttur.
Şimdi, Mostbet’i daha yakından tanıyalım, oyunculara sağladığı avantajları inceleyelim ve bu bahis şirketinin genel işleyişini anlayalım. Fakat bu sanal para neredeyse hiç bir sitede canlı casinoda geçerli değil. BAT ko’prigiga pul – tikishni osonlashtiradigan istatistik ma’lumotlar mavjud.
